Iqtisodiy tebranishlar va ishsizlik o‘zaro ta’sir mexanizmlari

Authors

  • Turayeva Shohista Samarqand iqtisodiyot va servis institute

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23863118

Keywords:

iqtisodiy tebranishlar, biznes sikli, ishsizlik, Okun qonuni, bandlik, mehnat bozori, O‘zbekiston

Abstract

Maqolada iqtisodiy tebranishlar va ishsizlik o‘rtasidagi bog‘liqlik nazariy hamda tavsifiy-statistik yondashuvda tahlil qilinadi. Biznes siklining pasayish, quyi nuqta va tiklanish bosqichlarida ishlab chiqarish hamda mehnat talabi qanday o‘zgarishi, Okun qonunining mazmuni va uning mamlakatlar kesimida farq qilishi yoritiladi. O‘zbekiston bo‘yicha rasmiy SIAT ma’lumotlarining 2020–2025-yillardagi yillik qatori ko‘rib chiqilib, 2025-yil ko‘rsatkichi dastlabki ekani alohida qayd etiladi. Tahlil ishsizlik darajasining pasayishini ko‘rsatadi, biroq bu tendensiyani faqat iqtisodiy sikl bilan sababiy bog‘lash uchun yetarli emas. Xulosada siklik va tarkibiy ishsizlikni ajratish, mehnat bozori ma’lumotlarini kengaytirish hamda iqtisodiy pasayish davrida maqsadli, vaqtinchalik bandlik choralarini qo‘llash zarurligi asoslanadi.

References

Burns A. F., Mitchell W. C. Measuring Business Cycles. New York: National Bureau of Economic Research, 1946.

Okun A. M. Potential GNP: Its Measurement and Significance. Proceedings of the Business and Economic Statistics Section of the American Statistical Association. 1962, pp. 98–104.

Friedman M. The Role of Monetary Policy. American Economic Review. 1968; 58(1): 1–17.

Phelps E. S. Phillips Curves, Expectations of Inflation and Optimal Unemployment over Time. Economica. 1967; 34(135): 254–281.

Kydland F. E., Prescott E. C. Time to Build and Aggregate Fluctuations. Econometrica. 1982; 50(6): 1345–1370.

Blanchard O. J., Summers L. H. Hysteresis and the European Unemployment Problem. NBER Macroeconomics Annual. 1986; 1.

Ball L., Onken J. Hysteresis in Unemployment: Evidence from OECD Estimates of the Natural Rate. NBER Working Paper No. 29343, 2021.

Ball L., Leigh D., Loungani P. Okun’s Law: Fit at 50? IMF Working Paper WP/13/10. International Monetary Fund, 2013.

Auerbach A. J., Gorodnichenko Y. Measuring the Output Responses to Fiscal Policy. American Economic Journal: Economic Policy. 2012; 4(2): 1–27.

International Labour Organization. World Employment and Social Outlook: Trends 2025. Geneva: ILO, 2025.

Statistics Agency of the Republic of Uzbekistan. Unemployment rate, SIAT official statistics, annual series 2010–2025; 2025 preliminary data, updated 20 April 2026.

Statistics Agency of the Republic of Uzbekistan. Employment rate, SIAT official statistics, annual series 2010–2025; updated 20 April 2026.

Republic of Uzbekistan. Law No. ZRU-642 On Employment of the Population, 20 October 2020.

Downloads

Published

2026-11-01