Makroiqtisodiyot fanining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.23914674Keywords:
makroiqtisodiyot, Keynes, monetarizm, ratsional kutilmalar, biznes sikllari, DSGE, iqtisodiy tafakkurAbstract
Maqolada makroiqtisodiyotning mustaqil ilmiy yo‘nalish sifatida shakllanishi va asosiy rivojlanish bosqichlari tarixiy-nazariy yondashuvda tahlil qilinadi. Dastlabki pul nazariyalari va iqtisodiy tebranishlarni tavsiflashdan keyingi Keynes inqilobi, urushdan keyingi neoklassik sintez, monetarizm, ratsional kutilmalar, real biznes sikllari, yangi Keynescha modellar hamda zamonaviy DSGE va heterogen agentli modellar ketma-ket ko‘rib chiqiladi. Tahlil klassik manbalar va 2025–2026-yillardagi rasmiy makroiqtisodiy modellashtirish materiallariga asoslanadi. Natijalar makroiqtisodiy fikr bir-birini to‘liq bekor qilgan nazariyalar qatori emasligini, balki yangi muammolar yuzaga kelganda oldingi vositalar qayta ko‘rib chiqilib, kengaytirilishini ko‘rsatadi. O‘zbekiston Markaziy bankining DSGE bo‘yicha 2025-yilgi tadqiqoti mamlakatda zamonaviy umumiy muvozanat modellaridan foydalanish yo‘nalishi shakllanayotganiga misol sifatida qayd etiladi. Maqola nazariy sharh bo‘lib, yangi statistik hisob-kitob yoki sababiy baholashni da’vo qilmaydi.References
[1] Mitchell W. C. Business Cycles. Berkeley: University of California Press, 1913. https://fraser.stlouisfed.org/title/business-cycles-174/fulltext
[2] Fisher I. The Debt-Deflation Theory of Great Depressions. Econometrica. 1933;1(4):337–357. https://doi.org/10.2307/1907327
[3] Keynes J. M. The General Theory of Employment, Interest and Money. London: Macmillan, 1936. https://books.google.com/books?id=v4S7AAAAIAAJ
[4] Hicks J. R. Mr. Keynes and the “Classics”: A Suggested Interpretation. Econometrica. 1937;5(2):147–159. https://doi.org/10.2307/1907242
[5] Solow R. M. A Contribution to the Theory of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics. 1956;70(1):65–94. https://doi.org/10.2307/1884513
[6] Phillips A. W. The Relation Between Unemployment and the Rate of Change of Money Wage Rates in the United Kingdom, 1861–1957. Economica. 1958;25(100):283–299. https://doi.org/10.1111/j.1468-0335.1958.tb00003.x
[7] Friedman M. The Role of Monetary Policy. The American Economic Review. 1968;58(1):1–17. https://fraser.stlouisfed.org/title/american-economic-review-1161/role-monetary-policy-2352/fulltext
[8] Lucas R. E. Econometric Policy Evaluation: A Critique. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy. 1976;1:19–46. https://doi.org/10.1016/S0167-2231(76)80003-6
[9] Kydland F. E., Prescott E. C. Time to Build and Aggregate Fluctuations. Econometrica. 1982;50(6):1345–1370. https://doi.org/10.2307/1913386
[10] Romer P. M. Increasing Returns and Long-Run Growth. Journal of Political Economy. 1986;94(5):1002–1037. https://doi.org/10.1086/261420
[11] Clarida R., Galí J., Gertler M. The Science of Monetary Policy: A New Keynesian Perspective. Journal of Economic Literature. 1999;37(4):1661–1707. https://doi.org/10.1257/jel.37.4.1661
[12] Woodford M. Interest and Prices: Foundations of a Theory of Monetary Policy. Princeton: Princeton University Press, 2003. https://press.princeton.edu/books/paperback/9780691010496/interest-and-prices
[13] Feridhanusetyawan T., Hegazy A., Aquino Coste M.-P., Andrle M., Corker R., Delgado F. Macroframework Foundations Tool (MFT) 1.0: User Manual. IMF Technical Notes and Manuals. 2025;2025/011. https://doi.org/10.5089/9798229009256.005
[14] Central Bank of the Republic of Uzbekistan. Dynamic Stochastic General Equilibrium (DSGE) Model for Uzbekistan and Its Implementation in Practice. Research page, updated 13 June 2025. https://cbu.uz/en/research/economic/2526009/
[15] Cahn C., Fève P., Matheron J. DSGE Models in Central Banks: Progress and Prospects. Banque de France Working Paper Series No. 1066, 2026. https://www.banque-france.fr/en/publications-and-statistics/publications/dsge-models-central-banks-progress-and-prospects
Published
Issue
Section
License
Ushbu jurnalda chop etilgan maqolalar Creative Commons Attribution 4.0 Xalqaro Litsenziyasi (CC BY 4.0) ostida litsenziyalangan. Bu asarni nusxalash, tarqatish va moslashtirish imkonini beradi, agar asl muallif va manba to'g'ri ko'rsatilsa.
